Garden Espeland ligg ved Espelandsvatnet, øvst i Espelandsdalen som fører over frå Granvin mot Ulvik. Bygningane på dei fire bruka på garden låg samla i eit klyngetun med 18 hus i alt. Tunet vart freda i 1924, men oppløyst ved utskiftinga rett etter. Etter det stod husa på bruk 3 og 4 att på staden, til dels flytta internt i tunet og/eller bygd heilt om. Ei bu som høyrde til bruk 4 vart tillete flytta til Granvin bygdatun i 1999. Sju gamle hus, til dels heilt ombygde, ligg att i tunet no, saman med enkelte nyare hus.

Fornminne: På liten bergrygg (N-S), rund gravhaug. Uklart markert, men lett synlig i terrenget. Bygget av sandmold og stein. Noe uregelmessig form. Synes urørt. (På toppen en stor maurtue). Til dels nokså tett vegetasjon. Mål: diameter ca 8 m, høyde ca 1 m. Tvilsomt fornminne. Trolig noe løsstein sprengt løs av fjellet. I SV ender den i en bratt skrent.

Herand sag, også kjend som Tveiti sag, ligg på sørsida av Herandselva nær utløpet og er ei vassdriven sag. Ho er ein relativt stor og uvanleg komplett representant for det siste utviklingstrinnet til dei vassdrivne sagene, med både fleirblada oppgangssag og sirkelsag. I dette område har det lege sager sidan tidleg på 1600-talet. Store fundament etter den eldste saga er framleis bevart på den andre sida av elva. På sørsida vart det anlagt sag på 1700-talet, og her var det kontinuerleg drift fram til slutten av 1970-åra. Truleg inngår delar av den opphavlege 1700-tals saga i dagens anlegg. Den siste større endringa fann stad i 1909, då den fleirblada oppgangssaga vart montert. Etter at saga vart gjenopna i 1992 har ho levert material til restaurering av bygningar og fartøy.
Sagbygningen er bygd av grinder avstiva med kne, ståande på ein mura kjeller. Vassdrive hjul til saga med renne. Ståande og liggjande kledning. Lappheller og rastaheller på taket.
15 (Fredning av bygninger, anlegg m.v. fra nyere tid)

Beskrivelse fra lokalitet:
Lafta røykstove med sval av reisverk i den eine gavlen, med utvendig supanel og helletak. Under huset ein støypt kjellaretasje med gråsteinsforblending. Denne vart bygd i 1957, då stova vart flytta til noverande plassering. Ho står no på marka nedanfor mellomalderkyrkja i Kinsarvik, eit kort stykke ovanfor strandlinja. Også før flyttinga stod stova i nærleiken av kyrkja.
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Stovebygning med toromsplan (stove med sval framfor gavlen), på mura kjellaretasje. Sjølve stova er bygd av grovt rundtømmer, svala, som ligg mot aust, av reisverk. Berre sjølve stova er bygd av gamle materiale. Utvendig kledning av moderne uhøvla glattkanta supanel, gråbeisa, noko smalare bord på svala enn på sjølve stova. Endene av tre beter stikk ut øvst på langveggene. Kjellar i støypt betong med gråsteinsforblending. Innvendig pussa. Saltak tekt med store firkantheller, oppbygg for ljore i mønet. Inngangsdør i aust, i svalsgavlen. Sjølve dørbladet synast å vere kopi av ein gammal dør. To torams vindauge, med 2x3 ruter i kvar ramme, i den søre langveggen i stova. Kjellardør og tre små vindaugsgluggar i grunnmuren på nordsida. - Bygningen står på eit stort friområde/park. Bygget har ein god teknisk stand.

Beskrivelse fra lokalitet:
Hesthamar vart kjøpt til sorenskrivargard for Hardanger i 1637 og hadde denne funksjonen fram til 1790. Iallfall delar av hovudhuset som står der i dag er frå 1720-30-åra, og huset har detaljar prega av barokk, regence og rokokko. Den loggia-aktige svalgangen er med å gje huset særpreg. Det er ein av Vestlandets mest autentiske gamle embetsgardar, og vart freda i 1920-åra. Huset ligg fint til med hage som strekk seg ned mot fjorden. Hagen er pent opparbeida i nyare tid med grusgangar, hellelegging og prydplantar mot søraust og sørvest. Forstøtningsmur med skiferlagt trapp mot stabbur. Frukttre framfor huset mot sjøen i nordvest. Vest om huset ligg stabburet som skal være frå tidleg 1800-tal, og ved sjøen ligg eit eldre naust med skiferlagt tak. Det skal være restar (fundament) av eldre trebrygge ved fjorden.
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Halvannan etasjes tømmerhus med open, søyleboren loggia langs søraustre langsida. Spissgavla ark på motsett side. Gråsteinsmura kjellar. Utvendig liggande panel, dels profilert, dels glattkanta. Saltak tekt med raude, uglaserte panner. Tofløya, rokokkoprega hovudinngang på søraustre langsida, midtstilt i forhold til svalgangen, der bogeopninga rett framfor har listverk med knekte profilar. I enda av svalgangen dør til kjøkkenfløya, labanksdør med utvendig profilert, fiskebeinsmønstra panel og listverk av eldre, meir barokk type. I sørvestgavlen nyare dør til kjøkkenet, via eit vindfang. Småruta vindauge av 1700-talstype. Hovudtypen har fire like store rammer, hengsla på midtpost, med 2x3 ruter i kvar, kopiar etter bevarte vindauge i arka og nordaustgavlen. Mindre 1-rams vindauge med småruter på gavlvegg ved kammers og loft, nokre med bua avslutning. 2-rams, småruta vindauge i kjøkken, spiskammers og entré i søre hjørne av huset. Vindauge i spiskammers er truleg eldst med tre ruter i bredda i kvar ramme. Over vindauga er bua listverk av rokokko type, til dels originalt, til dels kopi.
Beskrivelse fra Bygg:
Halvanna etasjes tømmerhus med open, søyleboren loggia langs søraustre langsida. Spissgavla ark på motsett side. Gråsteinsmura kjellar. Utvendig liggande panel, dels staffpanel, dels glattkantpanel. Saltak tekt med raude, uglaserte panner. Tofløya, rokokkoprega hovudinngang på søraustre langsida, midtstilt i forhold til svalgangen, der bogeopninga rett framfor har listverk med knekte profilar. I enda av svalgangen dør til kjøkkenfløya, labanksdør med utvendig profilert, fiskebeinsmønstra panel og listverk av eldre, meir barokk type. I sørvestgavlen nyare dør til kjøkkenet, via eit vindfang. Småruta vindauge av 1700-talstype. Hovudtypen har fire like store rammer, hengsla på midtpost, med 2x3 ruter i kvar, kopiar etter bevarte vindauge i arka og na-gavlen. Mindre 1-rams vindauge med småruter på gavlvegg ved kammers og loft, nokre med bua avslutning. 2-rams, småruta vindauge i kjøkken, spiskammers og entré i søre hjørne av huset. Vindauge i spiskammers er truleg eldst med tre ruter i bredda i kvar ramme. Over vindauga er bua listverk av rokokko type, til dels originalt, til dels kopi.

Findalslaft

Beskrivelse fra lokalitet:
Garden Fet Nedre ligg i Uskedalen i Kvinnherad, like ved sjøen på sørsida av Uskedalselva. Det freda hovudhuset ligg i kanten av sletta i dalbotnen og er eit tømmerhus i halvannan etasje med kvitmåla panel, og symmetrisk fasade med midtark vendt ut mot fjorden. Aust for hovudhuset er ein hage avgrensa av ein fint mura steingard, framfor huset ein mindre hage med stakitt rundt. Eit eldre uthus ligg rett bak hovudhuset. Rett sør for hovudhuset ligg det gamle gardstunet, som vart skilt ut i 1873; her er fleire gamle hus. Elles er eigedomen omgjeven av dyrka mark. Mykje av det gamle kulturlandskapet rundt Kapteinsgarden er soleis intakt.
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Mer informasjon fins i Askeladdens merknadsfelt

Malmanger prestegard ligg eit godt stykke søraust for Kvinnherad kyrkje og har som denne tradisjonar tilbake til mellomalderen. Prestegarden ligg plassert i eit usedvanleg rikt kulturlandskap og dannar eit heilskapleg bygningsmiljø som avspeglar dei lange tradisjonane som geistleg embetsgard. Dagens bygningar ligg på kvar side av ein eldre veg som fører over tunet mot Baroniet Rosendal. Hovudbygningen er eit breitt, lafta tømmerhus i ein etasje med liggande panel og høgt lappskifertekt saltak. Bygningen skal vera sett saman av tre eldre hus like før 1754 under sokneprest Jacob Jersin Nyegaard. Etter ei skredulukke 7. august 1793 vart bygningen året etter flytta til ei tryggare tomt. Dei andre bygningane i tunet er alle bygd på tradisjonelt vis i laft samt i stav- og grindverk med skifer på taket. Gamlestova er ei røykstove som er bygd saman med ei lemstove og vedskjul/garasje. Nystova skal vera bygd av sokneprest Unger mellom 1878 og 1910. Vidare omfattar tunet stabbur, eldhus, vedskjul (skykkje), vognstall og driftsbygning med fjøs og løe.
15 (Fredning av bygninger, anlegg m.v. fra nyere tid)