Sikringssone er definert i kulturminnelovens § 6 og beskrives på følgende vis: «Med til et automatisk fredet kulturminne som nevnt i § 4, hører et område rundt dets synlige eller kjente ytterkant så langt det er nødvendig for å verne det mot tiltak som nevnt i § 3 første ledd. Området fastsettes særskilt av vedkommende myndighet etter loven.»
Sikringssonen skal beskytte det automatisk fredete kulturminnets integritet og plassering i landskapet, samt hindre inngrep og utilbørlig skjemming som nevnt i kml. § 3 første ledd. Sikringssonen er en sentral størrelse når man skal vurdere spørsmål om dispensasjon.
Arkitekt Arne Berg har anslått at stabburet kan vere frå tidsrommet 1500-1550. Bygninga er ei av berre fire ikkje-kyrkjelege mellomalderbygnader i fylket. Berg nemner at stabburet er innbygd og påbygd. Det har medførd at det er høgare, breiare og lengre enn kva det var opphaveleg. Grunnmuren er og høgare enn kva som var tilfellet når det stod kvilande på pilarar. Kring år 1900 bygde ein om stabburet. Stova vart nybygd kring året 1880 etter foto å døme. Nokre gamle stokkar er tydeleg nytta om att. Tidfestinga sine kriterie finn ein helst knytta til døra sin innramming.
"Det er såleis eit rom som er gammalt i det nye huset. Det har vore eit hus med dør i eine gavlen. Truleg med ei lettbygd sval framanfor. Dei gamle syllstokkane (kraftig stokk, nedst i laftevegg) er nytta om att. Veggstokkane har høgt tverrsnitt. Den kvassmaga forma går att også i novhovuda. Novendane er ikkje profilerte. Døra er noko meir forseggjord enn kva som er tilfellet hjå dei andre stabbura i Skjåstaddalen. Dørbladet er kanskje ikkje det opphavelege. Det er av tynne bord og minner om det i stabburet på Raudstad. Dørpartiet viser ikkje merke etter at det har vore snudd ut mot ver og vind. Truleg har den eigentlege ytterdøra vore i svala framanfor.
"Ein finn spor som syner kvar dei gamle sperrene stod. Stavlægene syner dette. I novendane er det heller lite å finne som forteljer om den gamle svala. Truleg har svala hatt ein hjell som hadde full opning mot innstabburet. I den motsette gavlen har det vore ei glugge, eller helst eit lite glas- vindauge midt i sjølve gavlen. Når huset fekk sval på den søre langveggen satte ein inn nye glas både i det inste og ytste stabburet. Den gamle opninga har her vore kvadratisk utforma."
Stabburet var eit forrådshus. Det hadde tre kornbingar før siste verdskrigen. Det var ein såkornbinge og to matkornbingar.
Profileringa kan seiast å høyre til i ein vid tidsbolk. Det kan vere frå tidsrommet høgmellomalder til fram mot rennesansen. Den kvassmaga stokkeforma og novforma kan seie noko om tidsramma. Kom den kvassmaga stokkeforma inn i byggjeskikken i ein seinare del av mellomalderen? Kor lenge var denne stilen på moten? I Telemark (ifølgje Rikard Berge) kan dei kvassmaga ( (tilhogde veggstokkar, flate) utforma veggane ha vore vanleg først på 1600 - talet, men det er noko usikkert.
Sjå "Norske tømmerhus frå mellomalderen, bind 5", s. 302: https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2010050603032
Fornminne: Rund gravrøys, noe uklart markert og til dels utydelig i terrenget pga vegetasjonen, til dels tett einerskog og lyngbunn. Formen regelmessig, med til dels bratte sider. Bygget av større rundkamp og kuppel. En ca 5 m lang, 2,5 m bred og 1-1,4 m dyp grop i sentrum, orientert VNV-ØSØ. Inne i denne fordypningen er flere steiner lett synlige. Fordypningen NØ-vegg er til dels steil, og her er lett synlig røysas steinpakning, nærmest som en oppmuring. (Kan tenkes at det her har stått en jordkjeller). Røysa dekket av mose og lyng, med noen grantrær og tett einerkratt på og rundt. Mål: diameter ca 12 m, høyde 1-1,7 m. (Målene er noe uklare). Påvist av eieren.
I NNØ: Fornminne 1-2: To ovale gravrøyser, orientert NØ-SV. Uklart markerte og vanskelige å se, særlig pga vegetasjonen. Uklare konturer. Flat profil. Bygget av stein med tverrmål opptil ca 0,4 m. Bevokst med gress og einer. Mål: lengde ca 4 m, bredde ca 3 m, høyde 0,5 m. I SSV: Fornminne 3-4: To runde gravrøyser, uklart markerte og vanskelige å se pga vegetasjonen. Den SSV-lige har flat og uregelmessig profil og virker utoverkastet. Den NNØ-lige har toppet profil og virker urørt. Lagt rett på berget. Den SSV-lige helt overvokst av mose, i den NNØ-lige sees fleresteiner. Bevokst med mose og einer. Mål: diameter 5 m, høyde 0,5 m (SSV) 1 m (NNØ). Innbyrdes avstand mellom fornminnene 10 - 30 m. Det kan meget vel ligge andre fornminner i området, men terrenget er helt uoversiktlig pga einerkratt.
Stabburet stod tidligere på Nestua, Gjeldnes i Todalen, og ble gitt til Surnadal bygdemuseum i 1965. Gjenreist på Åsen i 1980. Gjeldnesstabburet er et "tvibur", også kalt dobbeltbur - et stabbur satt sammen av to bur med bursval i midten. De to burene er årringsdatert til år 1643 og 1751 og har tidligere stått hver for seg.
Lafta sengjabud i 1 1/2 etasje. Overbygd inngangsparti med trapp til loftsetasje. Bygd på sålar/stabbar av tre. Saltak med torv. Klokketårn på austenden av taket. Dette er tekt med kopar.
Fornminne: Steinblandet gravhaug, mulig rundhaug. Uklart markert pga ødeleggelse, og noe utydelig i terrenget. SØ for sentrum, en ca 1 m dyp grop, som munner ut i haugens SØ-side. I V-side grop etter jordkjeller, 3 x 3 m. Her kan sees mindre seinblokker, og ellers større og mindre stein. Ellers flere skader/forsenkninger på haugen. Mål: diameter ca 7 m, høyde ca 0,8 m. Muligens noe usikkert fornminne.
Beskrivelse fra lokalitet:
Eikrem ligg nord for Volda sentrum og på austsida av Voldsfjorden. Tunet på brnr. 4 ligg noko opp frå fjorden, saman med nabotun og med relativt lite dyrka jord att kring tuna. I tunet på brnr. 4 ligg det eit noko nyare bustadhus nedst i tunet, ein eldre løebygning i øvre del av tunet, medan gamlebuda ligg mellom, på toppen av ein sørvendt bakke
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Bud i ei høgd med 3 rom på langs. Bursrommet i midten er lafta med ovalt lafteverk og raulandshogg. Lafteverket i sørveggen dekkjer også heile sørveggen i litlebuda og dei øvrige stavleiene i lafteverket dekkjer begge endane slik at dei lettbygde skota i kvar ende høyrer med som ein del av laftekonstruksjonen. Hovudinngangen er i austre enden av nordveggen der ein går inn i ytste bua og derfrå vidare inn i midtibuda. Litlebuda i vestre enden har eigen inngang frå nord. Gavltrekanten i ytterveggen mot aust er lafta. Forøvrig er ytterveggane i ytstebuda og litlebuda av enkelt bindingsverk under stavleiene.
"Den første årestova vart flytta til ei slette ved bygdevegen mellom åra 1756 - 1760. Årstal innripa i treverket kan tyde på det. Årestova er av eldre dato. Byggtekniske detaljar i form av profilering, novhogg og eldstadsform peikar mot det. Røykstova har hatt ein treromsplan frå før på tidlegare lokalitet, noko som detaljar i bygninga forteljer om. Koven i huset er bygd i huset sin lengderetning. Rommet er laga av bindingsverk med utvendig bordkledning. Det er ikkje grindkonstruksjon i stavkonstruksjon. Noko ein kunne ha forventa. Kanskje har den gamle gangen jamsides koven hatt det."
"Røykomnen i stova må ha vore sett inn etter at ein mura att døra til koven. Før det hadde det ikkje vore plass til ein røykomn der. Ein kan difor slå fast at opphaveleg eldstad må ha vore åre (eld) som var plassert om lag midt på golvet. Ljoren verkar å vere fornya. Åra var vanskeleg å sette opp på ny tuft. Stova er plassert på kjellarmurar i full høgde. Med ny oppsetting fekk stova lagt nytt tak. Det vart då gjort betydelege endringar sett i høve til takkonstruksjon. Detaljar som sekskanta hals og kinning (tilhoggen flate på sida av veggstokken) i underhogget på laftet peikar mot ein byggjeskikk frå mellomalderen."
Det er sannsynleggjort at sein mellomalder er første byggjetid for røykstova ( Gamlestova) i Velsvik. Krossen som er innskore til vern mot vonde vette eller berre til pynt er der også. Stova er plassert på kjellarmurar i full mannshøgd. Kjelde: Arne Berg. Norske tømmerhus frå mellomalder.
Fornminne: Rund gravhaug, sterkt utgravet slik at det gjenstår en skalk i NØ. Temmelig klart markert mot SV, går ellers mer i ett med knausen som haugen ligger på. Bygget av jord/sand og noe stein. Bunnen i det utgravde partiet er flat. Bevokst med gress og børker. Mål: diameter ca 9 m, høyde ca 1 m. Opplyst ved grunneieren.
Fornminne 1: Den spissovale røysa er temmelig klart markert og tydelig i terrenget. Jordblandet, dekket av torv. I toppen to små groper ellers urørt. I SSV sees knausen som røysa ligger på. Orientert NNØ-SSV. Mål: lengde 12 m, bredde 4 m, høyde 1 m. Fornminne 2-6: NØ-rundrøys ligger lavere enn, og NV for resten av feltet, på en forhøyning i beitemark. Alle rundrøysene er godt bevart, har avrundet profil, og virker noe større enn de er pga at de er lagt på små knauser. Den SV har fotkjede, røysa nærmest NØ for den har antydning til fotkjede, og de 2 andre er ikke helt klart markert. Alle er tydelig i terrenget. Grunne groper i topen. Jordblandet. Mål: diameter 6-12 m, høyde 0,75 - 1 m. NØ for den spissovale røysa, ligger en liten steinansamling, rund, lagt direkte på en knaus. Mulig fornminne. Mål: diameter 3 m, høyde 0,3 m. Røysene unntatt NØ-røys, inngår i Skogstads parkanlegg. Bevokst med gresstorv, og de 2 N for huset dessuten med einer og lauvkjerr. Røysa i beitemarka er grastorvdekket, og det står en gran i V-kant. NØ-lige røys ligger på 83/1. Den mulige røysa som Gaustad omtaler S for feltet lar seg ikke nærmere bestemme pga rydningsstein. Ligger ca 10 m S for SV-røys. Mål: diameter ca 7 m. På sin skisse anfører Gaustad en mulig haugtuft. Den er nå fjernet og ligger enten under villaen eller umiddelbart utenfor, hvor det nå er plen.