Rosendal ligg på nordsida av Hattebergelva, om lag 1 km frå sjøen og med høge fjell på fleire sider. Hovudbygningen er eit toetasjars, trefløya anlegg av kvitkalka gråsteinsmur. Huset er symmetrisk bygd opp kring ein gardsplass, som på den fjerde sida, mot nord, er lukka av ein gråsteinsmur. Midtaksen er markert av sandsteinsportalar i muren og i midtfløya, rikt utskorne i bruskbarokk stil. Taket er valma, utsvaia og tekt med svart glasert tegl. Det er rike interiør som skriv seg frå 1600-talet til tidleg 1900-tal. Hovudbygningen er midtpunkt i eit større herregardanlegg. På vestsida, dels på ein oppbygd terrasse, ligg Renessansehagen, ein geometrisk inndelt parterrehage som er like gamal som hovudbygningen. Mot sør er ein romantisk landskapspark, bygd ut i fleire etappar på andre halvdel av 1800-talet, med opne plenar, mørk skog, buktande stiar, dammar og Paddetårnet, ein mura paviljong forma som eit lite nygotisk tårn. Rett nord for Renessansehagen er ein kjøkken- og urtehage, etablert på 1800-talet og gjenskapt frå 1998. Her ligg òg fleire driftsbygningar, m.a. eit drivhus av 1800-tals type. Avlsgarden ligg vest for hage- og parkanlegget, med opne marker på begge sider av alleen som går opp til hovudbygningen. Bustadhuset og den trefløya driftsbygningen på avlsgarden ¿ begge bygde midt på 1800-talet, med halvvalma tak og raudmåla, panelt overetasje på underetasje av kvitkalka mur ¿ omkransar eit firkanta gardsrom. Lengst vest i anlegget ligg Fruehuset, eit kvitmåla, panelt bustadhus frå kring 1860 med ein etasje og saltak, bygd for ei presteenkje og dotrene hennar. Sør for parkanlegget, ned mot elva, er husmannsplassen Treo, med stove, løe og flor samla i ein bygning, i ein etasje med raudmåla panel og saltak.
Full begrunnelse fra lokalitet SKE:
Godset Rosendal, med slottet som sto ferdig i 1665, ble opphøyet til baroni i 1678 av kong Christian V av Danmark-Norge. Det er det eneste baroni i Norge. Slottet har vært vedtaksfredet siden 1923, og omfattes ikke av denne fredningen.
Baroniets sentrale områder som en helhet, et eget samfunn bestående av diverse bygninger, hager, park og gårdsbruk, fredes nå. Tidligere var eiendommen mye større. Uteområdene og Avlsgård med det tilhørende kulturlandskapet er det vi i dag kan benevne herregården, eller hovedbølet, som er igjen etter at Baroniet innskrenket sin virksomhet.
Spesielt har stamhusbesitter Marcus Gerhard Hoff-Rosenkrone (1823-1896) hatt stor betydning for Baroniet og kulturlandskapet slik det fremstår i dag. Han gjorde en stor innsats for jordbruksreising i distriktet, startet en privat ungdomsskole og anla den storslagne romantiske landskapsparken. Hoff-Rosenkrone hentet inspirasjon fra internasjonale strømninger gjennom kontakt med slekt og venner i Danmark, og reiser til Tyskland, Frankrike, Italia og England.
Baroniet er gitt en bevisst beliggenhet i landskapet med de høye, snødekte fjellene som dramatisk bakteppe i flere himmelretninger. Baroniet har karakter av en «Ferme ornée». Det betegner en landlig eiendom anlagt delvis etter estetiske prinsipper og delvis for landbruksformål. Hele eiendommen gis bevisst en romantisk karakter i tilpasning til naturen omkring. Ved Baroniet er dette særlig tydelig med en lang allé som fører helt fram til slottet, virkningsfulle siktlinjer og utsikter fra flere punkt i den store landskapsparken, ulike opplevelseselementer, frukttreplantninger og planting av varmekjære løvtrær og eksotiske vekster. Større enkelttrær og trerekker er også plantet i kulturlandskapet.
Fordi landskapsparken ble etablert så sent som andre halvdel av 1800-tallet, var det hentet mye erfaring fra andre anlegg her til lands som kom Baroniet til gode. Baroniet Rosendal er et av de aller ypperste eksempler på landskapsparker i Norge.