Bygningen som var freda, er ei lafta sengebu i to etasjar, med eitt rom i kvar etasje. Bua vart sett opp på noverande tomt i hytteområdet Kvamskogen i 1941. Slik ho står no utgjer den gamle sengebua kjernen i ei større hytte (tidlegare kalla "Siristøl", no "Holsten"), med tilbygg på tre sider og mange nye opningar i lafteveggene. To av tilbygga skal også vera eldre, lafta hus. Hytta har raudmåla supanel og nye småruta vindauge. Opphavleg stod sengebua som del av tunet på bruk 3 på garden Dysvik i Strandebarm (no i Kvam herad). Bua hadde ei sval langs eine gavlveggen i begge etasjar, og i kvar etasje av bua var det tre faste senger. Både svala og sengene er borte i dag. På Dysvik var sengebua bygd saman med ei røykstove med kove og gang, slik at svala på bua band dei to husa saman. Fredinga vart oppheva i 2014.
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Mer informasjon fins i Askeladdens merknadsfelt
Vikøy prestegard ligg ca. 200 meter nordvest for Vikøy kyrkje frå 1839. Både kirkestaden og prestegarden sin historie går tilbake til mellomalderen. Vikøy er ein av dei få prestegardane som har behalde eit alderdommeleg tunpreg utan nokon dominerande hovudbygning av "embetsmannstype" som vart vanleg frå 1700-talet av. Det noværende hovudhuset er resultatet av ei samanbygging av tre forskjellige bygningar, der den eldste er ei røykstove som kan gå tilbake til 1612. Elles er dei seks bygningane i tunet ordna i to rekkjer langs ein aust/vest-gåande “gate”. Paktarbustad og uthus ligg vestanfor sjølve tunet.
Beskrivelse fra lokalitet:
Dette er ein rein bustadeigedom i eit bustadfelt der det mest er bygningar frå etter krigen. Underbua frå eit loft som opphaveleg sto på Gjerstad i Dyrvedalen, seinare som del av eit bustadhus på Gjerstad vart i 1965 attreist her i Lundarosen som ei frittståande peisestove
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Bygningen er ei frittståande peisestove på ein bustadeigedom i eit bustadfelt. Lafteverket var opphaveleg underbua i eit gamalt loft på Gjerstad i Dyrvedalen. Seinare vart lafteverket nytta opp att i eit bustadhus på Gjerstad, men då forsvann den bakre gavlveggen. I 1965 vart dei 3 attverande veggane attreist som ei peisestove i Lundarosen. Den manglande bakveggen er erstatta med ein vegg murt i skifer.
Garden Mølster ligg høgt oppe i lia nordvest for Vossevangen, på ein avsats i fjellet. Mølstertunet er eit tradisjonelt vestnorsk klyngetun, med to bruk og i alt 18 hus, med eit aldersspenn frå 1500- til seint 1800-tal. Husa er for det meste lafta, med utvendig liggjande kledning, og tak tekte med skifer eller torv. Hovudtrekka i tunet er typisk for Voss, med stovene lagt i rekkje øvst i tunet, og uthusa i rekkje nedanfor. Heile tunet vart freda i 1923. På same tid vart det kjøpt av Voss folkemuseum og er framleis grunnstammen i museet.
Samling, en gravrøys og en gravhaug (eventuelt hustuft). I NØ: Fornminne 1: En tilnærmet rund forhøyning i terrenget. Til dels klart markert og tydelig i terrengt. Bygget av jord iblandet rundkamp og bruddsein. Muligens langt på en liten naturlig forhøyning i terrenget. Toppen er helt avflatet og danner et platå, ca 7 m i diameter. På flaten ligger steiner i en firkant, 2,5 x 2 m, orientert VNV-ØSØ. En del betongblokker er strødd utover i S-kant. Jordprøver viser kullrester på ca 60 cm's dybde. I tillegg var iblandet en rustrød masse, som ligner brent leire. Mulig hustuft, ellers rester av en gravhaug med nyere hustuft oppå. Mose med gran rundt. Mål. diameter ca 10 m, høyde ca 0,7 - 1 m. Noe usikkert fornminne. Ca 6 m lenger SV: Fornminne 2: Rund gravrøys. Uklart markert og noe utydelig i terrenget. Bygget utelukkende av rundkamp, dekt med et tynt jord- og mosedekke. Orientert V-Ø, med store skader i N-lig side i form av en rektangulær innskjæring 2 x 5 m Ø-V, 1 m dyp. Dessuten flere merker etter graving i toppen. Stein er i flere år tatt ut av røysa. Røysa er dyperst i N. Tett granskog på og rundt røysa. Mål: diameter 13 m, høyde 1 m. Målene noe usikre pga uoversiktlig vegetasjon og store skader.
Beskrivelse fra lokalitet:
Gardstun med stovehus, løebygning og tidlegare bustadhus. Det tidlegare bustadhuset var eit loftsrom i eit nedrive loft frå Gjerstad i Dyrvedalen. Alle bygningane på Opheim brann i år 1900. Det tidlegare loftsrommet frå Gjerstad vart då kjøpt og nytta som hovudrom i eit nytt bustadhus. Ny løe vart bygd, og seinare bygde dei eit nytt og betre bustadhus.
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Hovudrommet i 1. høgd er det gamle loftsrommet frå loftet på Gjerstad. Etter brannen på Opheim i 1900 vart loftstømmeret frå Gjerstad flytt til Opheim og nytta som hovudrom i ein ny bustad. Seinare bygde dei nytt våningshus på bruket og då fekk huset med det gamle loftstømmeret ein meir sekundær bruk. Hovudrommet vart då bu og verkstad, medan resten av huset tidvis vart sekundærbustad. I 1979 vart bygningen ominnreidd, nytt bad nede vart bygd der det tidlegare var eit rom med nokre kister, kjøken stove og soverom vart innreidd på loftet. Lafteverket frå loftet på Gjerstad er stort sett heilt intakt, men vindaugsopninga i austgavlen er mykje større. Dør med profilerte beitskier og dekorerte lafteender er intakt og synleg frå innsida, tildekka med nyare plater på utsida. Dekorerte novarmar er innkledde og det er uvisst om dei framleis er uskadde. Synlege profilerte novendar i nordvestre hjørne er intakte og uskada. Novendane i sørvestre hjørne er truleg og profilerte, men dei er no innkledde. Det kan vera gamalt laft og sperrer frå loftet på Gjerstad i gavltrekantane, men dette er no innkledd. Bygningen var tidlegare rekna som mellomalder (før 1537).
Beskrivelse fra lokalitet:
Rekve mølle ligg ved elva Dyrvo, litt før ho renn ut i Vangsvatnet, på nordsida av vatnet to km aust for Bulken. Den freda møllebygningen er ein trebygning i fire etasjar, med ei kjerne av lafta tømmer som er omgjeven av ei rekkje ulike tilbygg i panelt bindingsverk. På vestsida ligg bygningen heilt inn til fjellsida, i aust står han i elvebreidda. Under er eit mura fundament med rom til kvernkallane. Vassrenner av tre førte vatnet til mølla og utvendes var det i tillegg eit vasshjul som dreiv vadmålsstampa. Innvendes er møllemaskineriet bevart intakt.
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Mer informasjon fins i Askeladdens merknadsfelt
Beskrivelse fra lokalitet:
Gardstun på vestsida av Ringheimsvegen. Løa ligg sørvest i tunet, eit stor eldre våningshus midt i tunet og mellomalderloftet rett framfor dette. Ellers innheled tunet eit eldre uthus og 2 bustadhus
Beskrivelse fra Enkeltminne:
Loft i 2 høgder med sval på langsidene mot sørvest og nordaust. Underburet har inngang via sval på vegg mot sørvest medan loftet har inngang frå sørvestre hjørne via trapp opp til langsvala mot sørvest. Døra til loftsrommer har boga opning med imiterte trippelsøyler på beitskier og det boga overstykket
Beskrivelse fra Bygg:
Findalslaft